Parte hartu eta elkarlanean aritu
Talde-txatak, dokumentu partekatuak, foroak eta kanpainak. Online komunitateetan errespetuz jardutea, gatazkak baretzea eta algoritmoek zeinen ahotsak anplifikatzen dituzten ulertzea.
Zer da gaitasun hau?
Testuinguru digitaletan aktiboki parte hartzeko eta besteekin lan egiteko gaitasuna, AAk elkarreraginak anplifikatzeko, bitartekotzeko edo distortsionatzeko duen eginkizunaz jabetuta; eta edukia modu egokian elkarlanean sortu edo partekatzeko.
Espazio digitaletan parte hartzea ez da sarbidea eta trebetasun teknikoak izatea bakarrik: komunikazio-malgutasuna, kontzientzia soziala eta ardura etikoa eskatzen ditu. Online elkarreraginak algoritmoek, plataformen arauek eta arau sozialek moldatzen dituzte, eta gero eta gehiago gizakiz eta AA sistemaz osatutako sare hibridoetan gertatzen dira.
Ziberjazarpenak, phishing-ak eta beste ustiapen-modu batzuek konfiantza eta parte-hartzea ahultzen dituzte. Horregatik, ikasleek zer partekatzen duten eta besteen mezuei nola erantzuten dieten hartu behar dute beren gain.
Parte-hartzeak bizitza zibikoan ere badu garrantzia: iturriak ebaluatu eta plataformen «affordances» direlakoak (diseinua, politikak, algoritmoak, kultura-arauak) ulertu behar dira edukiak nola zirkulatzen duen jakiteko.
Ikasle gaitu batek…
- espazio seguruak aukeratzen ditu eta online ekintzaren indarra eta mugak ulertzen ditu;
- komunikazioa testuingurura egokitzen du eta «diskurtso-zaintza» egiten du: gatazkak baretu, biktimak babestu, erreakzio inpultsiboak kontrolatu;
- dokumentu partekatuetan, proiektu irekietan edo sare sozialetan ezagutza elkarrekin sortzen du;
- ikuspuntu desberdinak errespetuz entzuten ditu;
- ulertzen du gomendio-sistemek eta moderazioak zeinen ahotsak anplifikatzen eta zeinenak isilarazten dituzten.
Maila-progresioa
Trebetasunez nabigatzen du, komunikazioa egokitzen du, trukeak moderatzen ditu, besteen eskubideak babesten ditu, eta hedabide/AA tresnekin proiektuak elkarlanean diseinatzen ditu, gardentasuna, inklusioa eta justizia soziala sustatzen saiatuz.
Komunikaziorako, lankidetzarako eta aldarrikapenerako tresna egoki eta seguruak hautatzen ditu. Komunikazioa egokitzen, online gatazkak eta jazarpena prebenitu eta konpontzen, zereginak partekatzen eta proiektuak besteekin diseinatzen saiatzen da.
Ingurune digitaletan komunikazioa eta lankidetza egokitzeko lehen saiakerak egiten ditu, eta hedabide-plataformak edo AA sistemak parte hartzeko eta elkarlanean aritzeko nola erabili ulertzen ari da.
Estrategia praktikoak
Feedbacka: AZE formula
Aitortu (zer dago ondo) · Zehaztu (zer hobetu, zehatz) · Eskaini (laguntza edo hurrengo urratsa). Idatziz, tonua bi aldiz irakurri bidali aurretik.
Gatazka baretzeko 4 urrats
1) Ez erantzun beroan · 2) Pribatura eraman · 3) Pertsona ez, portaera aipatu · 4) Ez bada konpontzen, heldu bati edo moderatzaileari jakinarazi.
Ikusle aktiboa
Ez barre egin, ez partekatu. Esan argi eta lasai ez dagoela ondo, idatzi biktimari pribatuan eta, behar bada, gorde frogak (pantaila-argazkia) zabaldu gabe.
Online elkarlanaren oinarriak
Rolak eta epeak adostu · iruzkinak erabili, ez ezabatu besteen lana · bertsio-historia · baimenak (editatu/ikusi) · AAren erabilera taldean adostu.
Phishing-a detektatu
Presa + mehatxua + domeinu arrotza + pasahitza edo datuak eskatzea = iruzurra. Ez klik egin; jakinarazi IKT arduradunari.
Algoritmoak eta ahotsak
«Garrantzitsuenak» ordenak haserrea saritzen du askotan. Parte hartzean, erantzun ekarpen eraikitzaileei eta ikusarazi ahots isilak.
Adibide ebatzia
Galdera: kontuaren moderatzaileetako bat zara. Zer egingo zenuke?
- Bereizi iritzia eta erasoa. Proposamenaren kontra egotea zilegi da; Leire izenez aipatu eta iseka egitea, ez.
- Babestu pertsona. Ezkutatu edo ezabatu iruzkin iraingarriak kontuaren arauen arabera, eta idatzi Leireri pribatuan.
- Berriro bideratu eztabaida. Erantzun publiko lasai bat: «Iritzi guztiak ongi etorriak dira, baina pertsonei erasorik gabe. Zer iruditzen zaizue proposamena bera?»
- Arauak ikusgai jarri. Kontuaren profilean parte-hartze arauak finkatu, eta errepikatzen bada, tutoreari jakinarazi.
Moderatu, eskubideak babestu eta eztabaida inklusiboa sustatzen du, iritzi askatasuna ukatu gabe.
Simulagailua: talde-txata
PISAk «Group Chat Collaboration» atazak aipatzen ditu. Talde-lan bat duzu ostiralerako. Zure erantzunek giroa, lankidetza, zintzotasuna eta lanaren zehaztasuna aldatzen dituzte. Egin behin, eta gero probatu beste bide bat.
PISA estiloko ariketak
Ikasgelan
Rol-jokoa: txat-gatazka
Talde bakoitzak rol-txartel bat jasotzen du (erasotzailea, biktima, ikusle pasiboa, ikusle aktiboa, moderatzailea). Egoera antzeztu, gero rolak aldatu eta hausnartu: zer sentitu duzu? Zer esaldik baretu du giroa?
Talde-lanaren akordio digitala
Proiektu bat hasi aurretik, taldeek akordio bat sinatzen dute: komunikazio-kanala, erantzun-denborak, rolak, tresnak, AAren erabilera eta gatazkak nola konpondu.
Deskargatu akordioa →Eztabaidarako galderak
- Zergatik da errazagoa online zakar izatea aurrez aurre baino?
- Zein da «txantxa» baten eta jazarpenaren arteko muga?
- Online sinadura-bilketa batek benetako aldaketak ekar ditzake? Noiz bai eta noiz ez?
- Lagun-txatbot batekin hitz egitea eta lagun batekin hitz egitea: zer desberdintasun?
- Plataforma batek iruzkin haserreenak goian jartzen baditu, nork irabazten du?
@xabi_99Beste txorakeria bat. Leire, zu zara beti gauza hauekin datorren begetariano astuna 🙄
@maite.ljajaja Leire berriz 😂
@leire_g...