Sortu
Memeak, bideoak, argitalpenak, profilak, kartelak. Komunikazio-behar bat identifikatu eta helburura eta audientziara egokitutako edukia sortu, AArekin edo gabe, arduraz eta gardentasunez.
Zer da gaitasun hau?
Komunikazio-behar bat, eduki egokia eta helburu hori lortzen lagunduko duen formatua identifikatzeko gaitasuna, hedabideak eta AA sistemak erabiliz.
Remix kulturak, elkarlaneko sorkuntzak eta kode irekiko proiektuek sormena garatzeko eta ezagutza partekatua eraikitzeko bide berriak ematen dituzte. AA tresnak ideiak sortzeko, zeregin errepikakorrak automatizatzeko eta adierazpen artistiko eta literario berriak esploratzeko erabiltzen dira.
Baina galdera konplexuak ere badakartzate: originaltasuna, egiletza, ardura etikoa eta adierazpena (disclosure). Ikasleek jabetza intelektualaren eta egile-eskubideen berri izan behar dute, eta giza-makina «ko-sortzaile» gisa duten rola aztertu: giza agentzia eta makinaren laguntza orekatuz.
Sortzeak asmoa, jariotasun teknikoa, pentsamendu sortzailea eta kontzientzia etikoa eskatzen ditu. Sortzaile gaituek prozesu iteratibo gisa lantzen dute.
Ikasle gaitu batek…
- galdetzen du zergatik sortzen duen, norentzat, zer erabaki hartzen dituen eta nola komunikatu ideiak ondoen;
- modalitate anitz erabiltzen ditu: kontakizuna, diseinu bisuala, plataforma bakoitzeko estrategiak;
- iteratzen du: zirriborroa, feedbacka, berrikuspena;
- bere lanaren gizarte-eragina kontuan hartzen du: eraikitzailea, inklusiboa eta etikoki sendoa;
- AAren erabilera eta iturriak gardentasunez adierazten ditu.
Maila-progresioa
Hedabideak sortu eta aldatzeko maisutasuna du, tresna digitalak/AA argitasunez, iraunkortasunez eta sormenez erabiliz. Ikuspegi etiko sendoa aplikatzen du tresnak aukeratzean eta emaitzak helburura eta audientziara egokitzen ditu.
Hainbat hedabide eta AA tresna erabiltzen ditu mezuak sortzeko, audientziaren oinarrizko kontzientziarekin, eta iterazioak egiteko prest dago originaltasuna edo findutasuna lortzeko.
Oinarrizko plataformak edo AA sistemak erabiltzen ditu besteen proiektuetan edizio sinpleak egiteko, eta koherentzia, originaltasun eta asmoaren oinarrizko ulermena erakusten du.
Estrategia praktikoak
Sortu aurretik: lau galdera
AA ko-sortzaile gisa: nork egiten du zer?
✦ AAk lagun dezake…
- ideia-jasa eta ikuspegi berriak
- zirriborroak eta aldaerak
- irudi, musika edo ahots-probak
- zuzenketa eta laburpena
- feedbacka zure zirriborroari
Zuk erabakitzen duzu…
- helburua, audientzia eta mezua
- zer onartu, aldatu edo baztertu
- datuak eta iturriak egiaztatzea
- zure ahotsa eta estiloa
- ardura: zure izenean argitaratzen da
AAren erabilera adierazteko formulak
«Irudia: AA bidez sortua (tresna), taldeak editatua» · «Testua: gure idazketa; AA ortografia zuzentzeko erabili da» · #AAlagundua
Aitortza: IEIL
Izenburua · Egilea · Iturria (esteka) · Lizentzia (CC BY, CC BY-SA…). Adib.: «"Hondartza" – Ane Lasa – esteka – CC BY 4.0».
Sortze-prozesu iteratiboa
Helburua → ideiak → lehen bertsioa → feedbacka → berrikusi → argitaratu (adierazpenarekin). Gorde bertsioak: prozesua ere ebidentzia da.
Irisgarritasuna eta irakurgarritasuna
Kontraste nahikoa, testu laburra irudietan, azpitituluak bideoetan, alt testua irudietan, emoji gutxi pantaila-irakurgailuentzat.
Adibide ebatzia
Ataza: institutuko liburu-truke azoka iragarri behar duzue auzoko familientzat. AA txatbot bati testua eskatu diozue eta hau proposatu du:
- Audientzia: familiak, ez gazteak bakarrik. Tonu hurbila baina ez gehiegizkoa.
- Egiaztatu baieztapenak: «Euskal Herriko handiena» ez da egia (eta ez da beharrezkoa). Kendu.
- Informazio praktikoa gehitu: AAk ez daki ordua, lekua edo nola parte hartu. Zuk bai.
- Iteratu eta adierazi: bertsio berria idatzi eta, AAk lagundu badu, adierazi.
Ekarri irakurri dituzun liburuak eta eraman beste batzuk, doan. Haur eta helduentzako txokoa egongo da!
Testua: 3.B taldea (AA txatbota zirriborrorako erabilia).
Simulagailua: kanpaina-editorea
PISAk «Media Editor» eta «Meme Creation» atazak aipatzen ditu: irudi-editore batekin testua, koloreak eta stickerrak gehitu, helburu eta audientzia jakin baterako. Sortu zure irudia; zerrendak zure erabakiak ebaluatzen ditu eta, amaitzean, PNG gisa deskarga dezakezu.
Simulagailu nagusiaren bigarren fasean, AA laguntzaile simulatu batekin argitalpen bat sortu beharko duzu, egiaztatutako informazioan oinarrituta.
PISA estiloko ariketak
Ikasgelan
Kontra-kanpaina tailerra
Taldeek iragarki edo mezu biral bat aztertzen dute (limurtze-teknikak) eta, gero, kontra-mezu bat sortzen dute: egiazkoa, errespetuzkoa eta audientzia berera egokitua. Sortze-egunkaria bete prozesu osoan.
Deskargatu sortze-egunkaria →AA erabileraren adierazpena
Ikasleek beren azken lan batean AA nola erabili zuten dokumentatzen dute: zer eskatu, zer onartu, zer aldatu eta zergatik. Eztabaida: noiz da «nire» lana?
Deskargatu txantiloia →