Eskuratu eta erabili
Bilatu, kontsultatu, AAri eskatu, kuratu eta antolatu. Gainerako gaitasun guztien oinarria da: informazio onik gabe ezin da ezer aztertu, eztabaidatu edo sortu.
Zer da gaitasun hau?
Hedabide-plataformetan eta AAk bitartekotutako inguruneetan eduki digitala eraginkortasunez erabiltzeko, aurkitzeko, kontsultatzeko, AAri eskatzeko eta kuratzeko gaitasuna.
Informazio-gainezkatzearen garaian, estrategiarik gabe azaletik jarduteko eta plataformen aukera lehenetsiez fidatzeko arriskua dago, haien mugak ulertu gabe.
Ikasle gaituek badakite bilaketa-emaitzak erabiltzailearen historiak, kokapenak, ospeak eta interes komertzialek baldintzatzen dituztela, ez zehaztasunak edo kalitateak bakarrik. Eta badakite gomendio-sistemek zer ikusten den eta zein ordenatan erabakitzen dutela.
Ikasle gaitu batek…
- bilatzaileak, AA tresnak eta beste informazio-iturri batzuk ezagutzen eta hautatzen ditu;
- AA sortzaileei galdetzen (prompt) eta erantzunak fintzen daki;
- informazioa kuratu, iragazi, antolatu eta gordetzen du;
- datu pertsonalak AA entrenamendutik eta zaintzatik babesteko tresnak aukeratzen ditu;
- arazo teknikoak konpontzeko estrategiak aplikatzen ditu eta, behar denean, tresna aldatzen du.
Maila-progresioa
Ingurune digitaletan modu estrategikoan nabigatzen du: bilaketa-metodoak kritikoki hautatzen ditu, datu pertsonalak babesten ditu eta arazo teknikoei eraginkortasunez aurre egiten die.
Informazioa iragazi, edukia antolatu eta ohiko arazoak identifikatu ditzake, baina hutsuneak ditu tresna konplexuagoetan, datuen kudeaketan, gomendio-sistemen ulermenean eta arazo konplexuen konponketan.
Tresna digital eta AA tresna arrunten oinarrizko ezagutza du, eta bilaketak egiteko, fitxategiak antolatzeko eta arazo teknikoak konpontzeko oinarrizko trebetasunak.
Estrategia praktikoak
Bilaketa-operadoreak
"esaldi zehatza" · -baztertu · site:euskadi.eus · filetype:pdf · OR. Konbinatu: "uholde-arriskua" site:euskadi.eus filetype:pdf
Prompt onaren 5 gakoak
Rola (nor da AA?) · Ataza (zer egin) · Testuingurua (norentzat, zertarako) · Formatua (luzera, egitura) · Egiaztagarritasuna (eskatu iturri motak, zuk egiaztatzeko).
Gomendio-sistemak kontrolatu
Erabili «Zergatik ikusten dut hau?» eta «Ez zait interesatzen» aukerak, garbitu historia noizean behin, eta probatu jario kronologikoa eskuragarri dagoenean.
5 minutuko pribatutasun-auditoria
Profilaren ikusgarritasuna · kokapena · mezu zuzenak · konektatutako aplikazioak · AA entrenamendurako erabilera · bi urratseko egiaztapena.
Fitxategiak izendatzeko araua
2026-10-14_historia_aurkezpena_v2: data · gaia · edukia · bertsioa. Karpetak: iturriak / zirriborroak / azken bertsioa.
Arazoak konpontzeko ordena
1) Begiratu erraza (isilarazita? konektatuta?) · 2) Ezarpenak · 3) Baimenak · 4) Berrabiarazi · 5) Beste tresna edo gailu bat · 6) Bilatu errorearen mezua.
Adibide ebatzia
Ataza: Teknologiako lan baterako, gazteek AA etxeko lanetan nola erabiltzen duten jakin nahi duzu. Iturri fidagarri eta eguneratua behar duzu, eta taldekideekin partekatu.
- Gako-hitzak hobetu. «etxeko lanak» →
"adimen artifiziala" ikasleak inkesta. Hitz akademikoagoek iturri hobeak ematen dituzte. - Iturri mota mugatu. Txosten ofizialak PDFan egon ohi dira:
filetype:pdf. Eta erakunde publikoetara:site:.eusedo erakundearen domeinua. - Data eta egilea begiratu. Iragazi azken bi urteetara. Egiaztatu nor den egilea (erakunde publikoa, unibertsitatea, enpresa?).
- Iragarkiak baztertu. «Babestua» etiketak iragarkia esan nahi du, ez emaitza onena.
- Gorde eta antolatu.
01_Iturriakkarpetan, izen argiarekin, eta partekatu esteka taldeari ikusteko baimenarekin.
Bilaketa ez da behin egiten: iteratu. Lehen emaitzak ez badu balio, aldatu hitzak, operadoreak edo tresna.
Simulagailuak
PISAk aipatzen dituen bi ataza mota: Kontuak eta pribatutasun-ezarpenak eta Digital declutter.
Gomendio-sistemen simulagailua Etika orrian dago.
PISA estiloko ariketak
Ikasgelan
Bilaketa-lasterketa
5 galdera zehatz (adib. «Zein urtetan onartu zen Euskararen Legea?»). Bikote bakoitzak bilaketa-kate osoa idatzi behar du, ez erantzuna bakarrik. Irabazten du bilaketa gutxienekin iturri fidagarria aurkitzen duenak.
Pribatutasun-auditoria
Ikasle bakoitzak bere aplikazio baten ezarpenak berrikusten ditu kontrol-zerrendarekin (ez du inori erakutsi behar zer duen). Bikoteka: zer aldatu duzu eta zergatik?
Deskargatu kontrol-zerrenda →