MAIL ikasgelan: gida praktikoa irakasleentzat
Ez da «probarako entrenatzea»: ikasleek bizitza osorako behar duten gaitasuna lantzea da, eta, bide batez, PISA 2029ra prest iristea. Hemen dituzu ibilbide-orria, unitate didaktiko osoa, ikasgaiz ikasgaiko ideiak eta ebaluazio-tresnak.
Zergatik orain?
PISA 2029k lehen aldiz neurtuko du nola jarduten duten 15 urteko ikasleek hedabide-plataformekin eta AA sistemekin. Markoak berak dio gaitasun hauek ikasgai guztien ardura direla eta ikaskuntza aktibo eta ikerketan oinarritutako metodoekin landu behar direla.
Gainera, PISAren ikasleen eta ikastetxeen galdetegiek neurtuko dute ikasleek ikasgelan MAIL lantzeko zer aukera izan dituzten. Hau da: gure lana ere agertuko da emaitzetan.
Markoak onartzen du irakasle askok ez dutela prestakuntza nahikorik izan, eta AA azkarregi aldatzen dela. Gida honen asmoa da lehen urratsa erraz egitea: saio bakar batekin hasi eta pixkanaka zabaldu.
Ez irakatsi tresnak: irakatsi galderak. Tresnak aldatu egingo dira 2029rako; «nork sortu du hau?», «zergatik ikusten dut?» eta «zer falta da?» galderek balioko dute.
Ibilbide-orria 2029ra
PISA 2029 egingo duten ikasleak, gutxi gorabehera, 2013an jaiotakoak dira: 2026-27 ikasturtean DBH 2. mailan daude. Hiru ikasturte ditugu. (Data zehatzak ELGAk eta hezkuntza-administrazioak finkatzen dituzte; hau orientazio bat da.)
Oinarriak eta sentsibilizazioa
Klaustroan MAIL aurkeztu. Diagnostikoa: autoebaluazio-galdetegia eta proba-saio laburra. Lehen jarduerak: «Partekatu ala ez?», gomendio-sistemak, pribatutasuna.
Sakontzea ikasgaietan
10 saioko unitatea tutoretzan edo ikasgai batean. Ikasgai bakoitzak jarduera bat gutxienez (ikus 4. atala). Irakurketa laterala eta sorkuntza arduratsua. PISAren landa-proba (field trial) aplikazio nagusia baino urtebete lehenago egin ohi da.
Finkatzea eta ataza luzeak
Simulagailuak eta proiektu errealak (kanpainak, egiaztapen-taldeak, ikastetxeko hedabideak). Proba-saioak formatu anitzekin, errubrikarekin feedbacka.
PISA 2029 aplikazioa
Ausaz aukeratutako ikastetxe eta ikasleek egiten dute proba, ordenagailuan. MAIL domeinu berritzailea da.
Emaitzak eta hobekuntza
PISAren emaitzak aplikazioaren ondorengo urtean argitaratu ohi dira. Galdetegiek ikasgelako aukerak ere erakutsiko dituzte.
Unitate didaktikoa: MAIL 10 saiotan
DBH 3–4rako proposamena, 50 minutuko saioekin. Tutoretzan, Teknologia eta Digitalizazioan edo hizkuntza-ikasgaietan txerta daiteke, edo hainbat ikasgairen artean banatu.
Pantaila-denboraren auditoria eta hiru kontzeptu gakoen aurkezpena memeen bidez.
Jario-simulagailua proiektatuta: talde osoak bozkatzen du zer «atsegin» eman; gero aniztasuna eztabaidatu.
Bilaketa-lasterketa bikoteka eta prompt onaren 5 gakoak; ariketak ES-01, ES-02, ES-07.
Pribatutasun-panela (helburuen arteko oreka) eta bakarkako auditoria pribatua.
Zazpi teknika; taldeek adibide errealak bilatu eta sailkatzen dituzte. Ariketak AZ-01, AZ-02.
SIFT metodoa eta egiaztatzaile-taldeak aste honetako albiste biral batekin.
Simulagailu nagusia bikoteka. Amaieran, txostenak alderatu: nork aipatu zuen AA laburpena? Zergatik?
Talde-txata adarkatua eta rol-jokoa. Talde-akordioa sinatu hurrengo proiekturako.
Kontra-kanpaina: kanpaina-editorearekin irudia sortu, sortze-egunkaria bete eta AAren erabilera adierazi.
Proba-saio ertaina, errubrikarekin feedbacka eta gelako AA semaforoa adostu.
Ikasgaiz ikasgai: jarduera bat bakoitzean
Albiste bera hiru hedabidetan eta AA laburpen batean: tonua, hautatutako hitzak, falta dena. Eta AA tresnek euskarazko ironia nola ulertzen duten probatu.
AztertuNazioarteko gertaera bat hizkuntza desberdinetako iturrietan; memeen hitz-jokoak eta anbiguotasuna.
AztertuGrafiko engainagarrien ehiza: ardatz moztuak, laginak, ehunekoak. Iragarkien segmentazioa datuekin.
AztertuZientzia-titularra vs. jatorrizko ikerketa (korrelazioa eta kausalitatea). Energia-edariaren agertokia simulagailuan.
AztertuArgazki historikoen egiaztapena eta deepfake-ak; hondamendien estaldura mediatikoa eskualdeen arabera.
EtikaGomendio-sistema sinple bat diseinatu (orri-kalkulua edo Teachable Machine) eta datuen alborapena aztertu.
EskuratuAArekin eta gabe sortutako obrak; audientziak nola baloratzen dituen; egile-eskubideak eta lizentziak.
SortuLagun-txatbotak, ongizate digitala, ziberjazarpena: talde-txataren simulagailua eta rol-jokoa.
Parte hartuIkastetxeko hedabidea (aldizkaria, podcasta, kontua) ikasleek kudeatua, egiaztapen- eta adierazpen-arauekin.
SortuSimulagailuak gelan
Talde osoan
Proiektatu eta bozkatu erabaki bakoitza (eskuak altxatuta edo txartelekin). Gelditu une gakoetan: «zergatik ireki dugu fitxa hau?».
Bikoteka
Rol bat teklatuan, bestea «egiaztatzaile». Rolak aldatu fase bakoitzean. Txostena deskargatu eta entregatu.
Bi aldiz
Egin agertokia, eztabaidatu txostena, eta egin bigarren agertokia. Hobekuntza bera da ikaskuntzaren ebidentzia.
Simulagailu nagusiaren ondorengo eztabaida
- Zein izan zen irekitako lehen orria? Eta zergatik? Zer ordenatan agertzen ziren emaitzak?
- Bilatzailearen AA laburpena irakurri zenuen? Zer esaten zuen? Nola jakin zenuen okerra zela?
- «Partzialki zehatza» eta «okerra»: zein da desberdintasuna? Zergatik da garrantzitsua ñabardura hori?
- Albistearen irudia egiaztatu zenuen? Zer gertatuko litzateke irudi hori argitalpenean erabili izan bazenu?
- Zure argitalpenak irakurleen artean zuzenketa zabalduko luke, ala nahasmen gehiago?
Ebaluazioa
MAILen gakoa prozesua da, ez emaitza bakarrik. Ebaluatu nola bilatzen duten, zer iturri aukeratzen dituzten, nola justifikatzen duten eta nola iteratzen duten.
- Formatiboa lehenik: gune honetako ariketek eta simulagailuek feedbacka ematen dute berehala; ez erabili nota gisa.
- Errubrika: T08 PISAren hiru mailetan oinarritzen da. Markatu ebidentzia zehatzak (adib. «bi iturri independente aipatu ditu»).
- Prozesuaren ebidentziak: egiaztapen-fitxak (T01), sortze-egunkariak (T05), simulagailuaren txostenak (.txt).
- Autoebaluazioa: T10 galdetegia hasieran eta amaieran; alderatu.
- Erantzun irekiak: eredu-erantzunak eta irizpideak dituzte; erabili bikoteko zuzenketarako.
Gune honetako puntuazioak orientagarriak dira eta ez dute PISAren eskala errealarekin loturarik. Maila-progresioak behin-behinekoak dira ELGAren markoan ere.
AA ikasgelan: printzipioak
Ez sartu ikasleen datu pertsonalik AA tresnetan. Egiaztatu tresnen adin-baldintzak eta ikastetxearen eta hezkuntza-administrazioaren jarraibideak.
Irakasleak ere adierazi AAren erabilera materialetan. Modelatu nahi duzun jokabidea.
AAren edozein erantzun gelan erabili aurretik, egiaztatu. Akatsak aukera didaktikoak dira.
Diseinatu atazak non AAk pentsatzen laguntzen duen, ez pentsatzeko lana kentzen duen (deskarga kognitiboa).
Ikasle guztiek ez dute gailu edo sarbide bera. Simulagailu hauek nabigatzailean dabiltza, kontu eta instalaziorik gabe.
AA tresnen euskarazko kalitatea aztertzea bera da jarduera: itzulpenak, estereotipoak, ñabardurak.
Ohiko galderak
Nire ikasleek egingo dute PISA 2029?
PISAk ikastetxe eta ikasleen lagin adierazgarri bat aukeratzen du ausaz. Ez dakigu aldez aurretik zein ikastetxek parte hartuko duten, eta ikasle bakoitzak domeinu batzuk bakarrik egiten ditu. Horregatik da garrantzitsua ikasle guztiekin lantzea.
Notarik ematen du PISAk ikasle bakoitzari?
Ez. PISA hezkuntza-sistemen ebaluazioa da; ez du ikasle edo ikastetxe bakoitzaren emaitzarik ematen.
Gune honetako ariketak PISAren benetako itemak dira?
Ez. ELGAren markoan deskribatutako ataza motetan eta adibideetan inspiratuta daude, baina guk sortuak dira. Benetako itemak ez dira publikoak probaren aurretik.
Zer behar dut simulagailuak erabiltzeko?
Nabigatzaile moderno bat besterik ez. Ez da konturik behar eta ez da daturik bidaltzen: aurrerapena gailuan bertan gordetzen da. Pantaila handian hobeto ikusten da, baina mugikorrean ere badabil.
Markoa aldatuko da?
Bai, litekeena da. 2026ko dokumentua lehen zirriborroa da. Gune hau eguneratuko dugu bertsio berriak argitaratzen direnean.
Hasi gaur saio bakar batekin
Aukeratu 2. saioa (jario-simulagailua): 50 minutu, prestaketarik gabe, eta ikasleek berehala ulertzen dute zergatik den garrantzitsua.